» Imprezy cykliczne » Święto Twierdzy

       W Gminie Stoszowice znajduje się jedna z największych atrakcji regionu – Twierdza Srebrna Góra prawdopodobnie największa górska warownia Europy. Jest to wyjątkowy obiekt z okresu fryderykańskiego a obecnie potężny magnes ściągający turystów, historyków i wielbicieli przygód.

       W przedostatni weekend czerwca odbędzie się kolejne Święto Twierdzy. Będzie to przeżycie jedyne w swoim rodzaju, w tym roku obchodzimy 202 rocznicę wydarzeń mających miejsce u podnóży Twierdzy, kiedy to oddziały wojsk Napoleona podjęły próbę zdobycia góry warownej – głównego bastionu Twierdzy.

A oto przedsmak tego co będzie się działo…

       Jest rok 1807, kampania napoleońska trwa. Największa siła militarna od czasów starożytnego Rzymu, podbija niemalże cały stary kontynent. Zdobycie terytorium obecnych Niemiec nie stanowi dla ówczesnej potęgi żadnego problemu. Napoleon kierując swe wojska ku wschodnim rubieżom Europy, nie spodziewa się, że po drodze u podnóża Gór Sowich i Bardzkich leży małe miasteczko – Srebrna Góra (Silberberg), nad którym, na skalnych szczytach, góruje potężna, niczym piramidy, Twierdza Srebrna Góra.

       W owym czasie, Srebrna Góra liczy około tysiąc mieszkańców, a na Twierdzy stacjonuje co najmniej trzy razy tyle żołnierzy pruskich. W czerwcu 1807 wojska napoleońskie, podchodzą pod Srebrną Górę, rozbijają obóz i przygotowują się do oblężenia Twierdzy. Pod koniec czerwca 1807 roku rozpoczęła się bitwa. Wojska napoleońskie zdobywają centrum miasteczka. Dla broniącego twierdzę garnizonu zdobycie miasta stanowiło istotne zagrożenie. Dlatego dowódca obrony podjął decyzję o oczyszczeniu przedpola, polegającego na zrównaniu miasta z ziemią. 29 czerwca 1807 roku na maleńkie miasteczko skierowano artylerię Twierdzy. Chwilę później Srebrna Góra praktycznie przestała istnieć. 1 lipca 1807 roku do obrońców i atakujących przyszedł rozkaz o powszechnym zawieszeniu broni pomiędzy stronami. Dla miasta było już za późno. Potęgę Twierdzy potwierdza fakt, iż żaden jej element nie został zdobyty przez wojska napoleońskie i jako jedyna na Śląsku odparła wszystkie zbrojne ataki.

Na pamiątkę tych wydarzeń 20 czerwca 2009 roku na twierdzy odbędzie się rekonstrukcja bitwy.

       Impreza rozpocznie się już 19 czerwca, wtedy to wojska z całej Polski, Czech i Niemiec przybędą do Srebrnej Góry i rozbiją obóz na Twierdzy. W miasteczku w niepowtarzalnej scenerii wystąpią artyści z polsko – czeskiego pogranicza.

       W sobotę barwny korowód wojaków różnych formacji przemaszeruje z Twierdzy na miejsce, gdzie odbędzie się główna bitwa. Walka będzie zacięta, huk armat, muszkietów, zapach prochu i brzęk metalu… Atrakcji na pewno nie zabraknie. Po bitwie, gdy zakończą się już egzekucje, w których rozstrzelani zostaną zdrajcy, maruderzy i szpiedzy zapraszamy do zwiedzania obozu gdzie będzie możliwość zapoznania się z życiem garnizonowym.

W dziale turystyka na stronie www.stoszowice.pl znajdują się dane
srebrnogórskich „noclegowni”.

Serdecznie zapraszam już teraz na cały czerwcowy weekend.

       Projekt wart ponad 1,7 mln euro zakłada w latach 2008 - 2010 m.in. organizację corocznych imprez – rekonstrukcji historycznych bitew u każdego z partnerów – w sumie 21 bitew. W ten atrakcyjny sposób przybliżona zostanie historia miast polsko – czeskiego pogranicza, rozwinie się współpraca transgraniczna w zakresie rozwoju
kontaktów międzyludzkich, inicjatyw społecznych, imprez kulturalnych i rekreacyjno-edukacyjnych oraz współpracy jednostek administracji publicznej i organizacji świadczących usługi publiczne.

Pliki do pobrania:

Film promocyjny v1
Film promocyjny v2
Twierdza Srebrna Góra - Informacje
Die Festung Silberberg

Prezentacja "Srebrna Gora" - format pliku ppt, rozmiar 19Mb
Prezentacja "Twierdza Srebrnogorska" - format pliku ppt, rozmiar 33Mb

 

 * Uwaga: huk salw armatnich i wystrzałów może wywołać różne reakcje, szczególnie u dzieci, dlatego prosimy o wzięcie tego pod uwagę.

 HISTORIA SREBRNEJ GÓRY XIV-XVI w.

       Historia Srebrnej Góry od początku istnienia aż do XVII w związana jest z wydobyciem srebra i ołowiu.

24 X 1331 r. - Po raz pierwszy zostala wymieniona nazwa Silberberg (Srebrna Gora) w dokumencie sprzedazy tych ziem Kunandowi soltysowi z Budzowa przez owczesnego wladce ksiecia Bolka II ziebickiego.

1419-34 r. - Wojna husycka spowodowała znaczne opóźnienie w rozwoju górnictwa w Srebrnej Górze.

1428 r. - Doszczętne zniszczenie księstwa ziębickiego i ziemi kłodzkiej w tym miejscowości Ząbkowice Śląskie, Złoty Stok, Kłodzko, Srebrna Góra.

1454 r. - Księstwo kupił Jerzy z Podiebradu, którego synowie rządzili tu do 1569 r.

1493 r. - Od Cystersów Srebrną Górę wykupiła rodzina Pogorzelów.

25 VI 1536 r. - Nadanie praw miejskich wolnego miasta górniczego i nazwy Srebrna Góra przez ksiąząt Podiebradowiczów, panów ziem ziębicko-oleśnickich.

1540 r. - Nadanie miastu herbu.

1581 r. - Nowy własciciel czeski książę Wilhelm Ursin von Rosenberg próbował wymusić na mieszkańcach przędzenie lnu. Mieszkańcy paląc cały zapas lnu pokazują swoją solidarność i niechęć do pana feudalnego.

1599 r. - Miasto dziedziczy Piotr Wock von Rosenberg. Ten dobry gospodarz potwierdził dotychczasowe prawa i nadał nowe m.in. zapewnienie protestanckim mieszkańcom swobody wyznaniowej. Dzięki temu mogli oni objąć patronat nad szkołą i kościołem, zatrudniać duchownego i nauczyciela luterańskiej wiary. Za jego panowania organizowano 4 razy w roku jarmarki.

 

HISTORIA SREBRNEJ GÓRY XVI-XVIII w.

1618-48 r. - Wojna trzydziestoletnia pomiędzy katolikami a protestantami- kontrreformacja.

1621-22 r. - Walki w rejonie Kłodzka. Przełęcz Srebrna została odsadzona oddziałem cesarskim.

1 VI 1633 r. - Dramat w Srebrnej Górze. Wojska Alberta Wallenstaina splądrowały i spaliły całe miasto, 125 budynkow mieszkalnych, zbiór ewangelicki i szkołę. Mieszkańcy bez dachu nad głową i środków do życia.

1634 r. - Wojska cesarskie przyniosły ze sobą dżumę, która zdziesiątkowała i tak nieliczna i biedna ludność Srebrnej Góry.

1642-48 r. - Przemarsz wojsk katolickich, potem protestanckich wojsk szwedzkich.

1648 r. - Na mocy pokoju westfalskiego mieszkańcy Srebrnej Góry jako części księstwa brzeskiego mają zagwarantowaną wolność wyznania. Miejscowy kościół został ostatnim luterańskim zborem w tej części Śląska.

1666 r. - Książęta brzescy potwierdzili przywileje dla miasta.

1675 r. - Ucisk religijny Leopolda I Habsburga. Kontrreformacji ciąg dalszy.

1685 r. - Zamknięcie zboru ewangelickiego, zakaz odprawiania nabozeństw.

1696 r. - Kościół przechodzi we władanie klasztoru w Henrykowie i od tej pory jest katolicki.

1697 r. - Zamknięcie szkoły ewangelickiej było przyczyną emigracji znacznej części ewangelików do rodzinnej Saksonii. Spowodowało to gospodarczy rozwój miasta.

1707 r. - Ewangelicy odzyskują kościół.

1709 r. - Wladze klasztoru w Henrykowie budują kościół katolicki p.w. ss. Piotra i Pawła.
 
1740 r. - I wojna śląska pomiędzy Prusami a Austrią.

27 II 1741 r. - Przybycie do Srebrnej Góry Fryderyka II króla pruskiego.

7 XI 1741 r. - Delegaci ze Srebrnej Góry złożyli hołd we Wrocławiu królowi pruskiemu.

1742 r. - Na mocy pokoju berlińskiego hrabstwo klłodzkie i większą część Śląska przyłączono do Prus.

1744-45 r. - II wojna śląska potwierdziła pruskie zdobycze terytorialne na Śląsku.

1756-63 r. - III wojna śląska.

1760 r. - Wojska austriackie pod wodzą feldmarszałka Laudona zajęły Przełęcz Srebrną  i wybudowały obóz warowny i szańce polowe.

1765-77 r. - Budowa twierdzy.

HISTORIA SREBRNEJ GÓRY XIX - I polowa XX w.

1777-1807 r. - Wzrost zamożnosci mieszkańców związany z obslugą garnizonu. W mieście działał urząd prowiantowy, kwatermistrzowski, celny, akcyzowy, poczta polowa.

1806-07 r. - Wojna napoleońska. Miasto w wyniku oblężenia zostało doszczętnie zniszczone i wyludnione. Szkody oszacowano na 275.000 talarów.

1807-38 r. - Odbudowa zniszczeń powojennych. Zachowano uklad urbanistyczny miasta, odbudowano kościoły. Głównym dochodem mieszkańców nadal była obsługa garnizonu.
 
1 X 1838 r. - Rozwiązanie garnizonu srebrnogórskiego. Załamanie gospodarcze miasta.

28 IX 1867 r. - Ostateczne zamknięcie twierdzy.

1866-90 r. - Próby rozwinięcia przemyslu włókienniczego i zegarmistrzowskiego.

1881-1914 r. - Prężny rozwój turystyki. Powstało Towarzystwo Srebrnogórskie, którego celem było przygotowanie bazy dla turystów i rozpowszechnianie walorów krajobrazowych Srebrnej Góry. Wtedy też powstał termin "Perła Gór Sowich", dla podkreślenia wartości turystycznych regionu.

12 XII 1900 r. - Do Srebrnej Góry przyjechał pierwszy pociag z trasy Dzierżoniow - Srebrna Góra. Wybudowano także tzw. kolej zębatą.

1905 r. - W mieście mieszkało 1 125 osób, wszyscy podawali się za Niemców, nie ma śladów obecności Polaków i Czechów.
 
1900-08 r. - Budowa dalszych linii kolejowych na Górny Śląsk, do Wroclawia.

1914-18 r. - I wojna swiatowa. W mieście stacjonował IV górski oddział karabinów maszynowych.

1919-29 r. - Rozkwit życia kulturalnego i turystycznego w mieście. Liczne (ponad 20) organizacje i towarzystwa zrzeszały dorosłych i młodzież, którzy organizowali przedstawienia, uroczystości rocznicowe i zawody sportowe dla mieszkańców i turystów.

1929 r. - Krach na gieldzie nowojorskiej spowodował swiatowy kryzys, czego echem był upadek miejscowego przemysłu i zastoju w turystyce. Zlikwidowano kolej zębatą.

1933-39 r. - Rządy nazistów. Totalitarna władza i ustrój zahamował rozwój miasta.

1939-45 r. - II wojna światowa. Forty Ostróg i Wysoką Skałę wykorzystano na Oflag VIII b - obóz jeniecki dla oficerów, później także dla szeregowych zolnierzy.

8 V 1945 r. -  Wkroczenie wojsk radzieckich do Srebrnej Góry.

   
HISTORIA SREBRNEJ GÓRY  1945-2004

21 VI 1945 r. - Pierwszym polskim burmistrzem miasta został Jerzy Habus. Przybycie do miasta polskiej ludności. Konflikty, grabieże i dyskryminacja niemieckiej ludności.

14 IV 1946 r. - Wysiedlenie niemieckiej ludności do Syke koło Bremy w zachodnich Niemczech. W lipcu tego roku część Niemców wysiedlono do Kolonii i Brunszwiku.

1949 r. - Zupełny regres gospodarczy i turystyczny miasteczka w wyniku którego odebrano miejscowości prawa miejskie.

1965 r. - Harcerska akcja "Srebrna Góra" w znacznej mierze przyczyniła się do zagospodarowania fortów i odnowy ruchu turystycznego.

lata 70-te - złoty okres turystyki w Srebrnej Górze i rozwoju całej okolicy. Dynamiczna rozbudowa infrastruktury i bazy noclegowej dla turystów.

8 XI 1979 r. - Zawiązanie Towarzystwa Przyjaciół Srebrnej Góry.

1982 r. - Próba odzyskania praw miejskich, niestety bez skutku.

1989-2004 r. - działania na rzecz rozwoju atrakcji turystycznych i przywrócenia miana "Perły Gór Sowich" naszemu miastu.

HISTORIA GÓRNICTWA - WYDOBYCIE SREBRA I OŁOWIU

        Pierwsze wzmianki o wydobyciu srebra pochodzą z XIII w. Mieszkańcy wsi Budzów zbierali galenit (rudę ołowiu, w której znajduje się srebro)  z powierzchni ziemi.

1370 r. - Przybycie do Srebrnej Góry pierwszych górników pochodzących z Miśni i Złotego Stoku.

1417 r. - Cystersi z klasztoru henrykowskiego wykupują tereny leśne wokół Srebrnej Góry.

1419 r. - Cystersi dokupują za kwotę 270 marek tereny leśne od wsi Grodziszcze aż do granicy z czeskim wówczas Kłodzkiem. Klauzula w dokumencie zaznacza, że klasztor posiada nie tylko to co na powierzchni, ale również to co pod ziemia, co ewidentnie świadczy o zamiarze prowadzenia prac górniczych na tym terenie.

1454 r. - Założenie pierwszego gwarectwa (spółki górniczej) przez Erazma Smelczera, Pawła ze Świebodzic oraz Mikkisa z Barda.

1459 r. - Powstanie kolejnego gwarectwa założonego przez krakowskich kupców Tomasza Dresslera, Tomasza z Austrii, Bartlomieja z Kazimierza oraz Idziego i Krystiana.

1527 r. - Założenie największego gwarectwa, którego udziałowcami byli książęta ziębicko-oleśniccy Joachim, Henryk, Jan i Jerzy Podiebradowicze, książę legnicki Fryderyk II oraz wysocy dostojnicy kościelni, rycerze i kilkudziesięciu kupców. Pierwszy gormistrz: Georgr Moller z Misni;  Pierwszy nadszybowy: Paul Hoffman;

XVI w. to absolutny rozkwit górnictwa w Srebrnej Górze, a co za tym idzie całej osady.

1599 r. - Srebrną Górę i Złoty Stok kupuje za 15.000 talarów Joachim Fryderyk. Górnictwo na chwilę ożywa na nowo. Nowy właściciel wydał regulamin górniczy i założył nowe gwarectwo.

I polowa XVII w. - brak inwestycji, zupełny upadek wydobycia srebra.

1713 r. - Bracia Joachim Wilhelm i Gottfried Bernhard von Schanfferberg uzyskali od cesarza przywilej prowadzenia w Srebrnej Górze prac górniczych, które skończyły się niepowodzeniem.

1733 r. - Ostatnie potwierdzenie przywilejów górniczych przez Karola VI Habsburga.

1740 r. - Została tylko jedna czynna sztolnia.

        W swoim Przewodniku po śląskich złożach cennych kruszców i metali ok. 1454 r. Antoni Wale podał, że przy drodze z Budzowa do Srebrnej Góry można odnaleźć grudki ołowiu i galenitu wielkosci ziarnka grochu.

        W XVI w. istniało 8 miejsc wydobycia ołowiu i dwie sztolnie, gdzie wydobywano galenit. Złoża te byly bardzo bogate w srebro. Zawartość srebra w 1 centarze galenitu (1 centar=52 kg) szacowano na 4-9 lutów srebra (1lut=15 g srebra). Rocznie wydobywano ok.4000 centarów surowej rudy, co daje min 246 kg srebra, a max 540 kg srebra rocznie.

        W XVII w. wydobywano ok. 1.000 centarów rudy (ok. 50 ton/rok), z czego uzyskiwano ok. 30 kg srebra/rok, co dawało ok. 900 guldenów zysku.

        W latach 1676-1740 wydobyto 36 ton rudy co dało tylko 3,5 kg srebra.

BUDOWA TWIERDZY SREBRNOGÓRSKIEJ

       

       W 1764 r. realizacje projektu zlecono pruskiemu podpułkownikowi Ludwigowi Wilhelmowi Regelerowi. Opracowany przez niego plan wraz z kosztorysem zaakceptowłl Fryderyk Wielki 29 IV 1765 r. Oprócz tego na kształt twierdzy mieli wpływ sam Fryderyk Wielki i inz. Von Gontzenbach, Vatig, Hartman, Lahr, Foris i Straub oraz Pinto. Budowa trwała od 1765-1777 roku i prowadzona była w trzech etapach:

1765-68 r. - Wzniesiono centralne elementy forteczne: Donzon, kazamaty galerii przeciwstokowej i bastiony pomocnicze - Kleszczowy, Nowomiejski, Gwiazdzisty, Gorny, Dolny i Kawaliere.

1768-71 r. - Zbudowano wspomagające Donzon forty: Rogowy, Wysoka Skała, Ostróg oraz ich esplanady.

1770-77 r. - Wykonano umocnienia Chochołów: Bateria Kazamatowa, Bateria Tarasowa, Reduta Skrzydłowa, Fort Chochoł Mały, Schron Mostu Lisiego, Flesz.

1772-76 - Wykonano koszary.

        Do budowy twierdzy zbudowano tartak, cegielnię, wapienniki, wodociąg i liczne drogi transportowe. Mury forteczne zostały wykonane z wydobytego na miejscu kamienia. Cegłę wykorzystano jedynie do wykończenia wnętrz kazamat, wewnętrznego muru dziedzińca Donzonu i obu jego bram wjazdowych. Wszelkie narożniki, krawędzie i rynny wykonano z białego lub czerwonego piaskowca.

        Przy budowie twierdzy zatrudniano średnio 4 000 robotników z zachodnich Niemiec i Czech. Okoliczna ludność była zmuszana do pracy przy transporcie i budowie twierdzy. Łączny koszt budowy został oszacowany w XVIII w. na 4.145.000 talarów. Źródła XX wieczne podają niższą kwotę 1.573.000 talarów. W całej twierdzy znajdowało się łącznie 299 kazamat i 54 izby strzeleckie. Na wypadek wojny jej załogę miało stanowić 3 756 żołnierzy, a w razie potrzeby nawet 5 000. Artyleria forteczna składała się z 264 dział, haubic i moździerzy. Każdy Fort posiadał swoją studnię, istniała również piekarnia, browar, hodowano również zwierzęta, a w magazynach można było przechować żywność i opał na co najmniej trzymiesięczne oblężenie.

HISTORIA TWIERDZY SREBRNOGÓRSKIEJ

1765-77 r. - Budowa twierdzy.

1775 r. - Przybył do miasta batalion piechoty pod dowództwem Franza Ludwiga de Rosiere pierwszego komendanta twierdzy.

1778 r. - Stan pogotowia wojennego podczas wojny o sukcesje bawarską. Wizyta króla Fryderyka Wielkiego.

1790 r. - Kolejny stan pogotowia wojennego.

1806-07 r. - Wojny napoleońskie. Inspektor forteczny gen. Von Lindner nakazał  komendantowi von Schwerinowi rezygnację z obrony miasta i twierdzy.

20 II 07 r. - Gen Dominik Vandamme wzywa garnizon srebrnogórski do poddania się. Pruski general Friedrich Wilhelm Von Gotzen nakazał przygotowania do obrony twierdzy. Przybyły rotmistrz von Biberstein otrzymał pieniądze na odbudowę wczesniejszych zniszczeń.

4 VI 07 r. - Potyczka pod Czerwieńczycami. Do niewoli wzięto 7 oficerów i 200 żolnierzy francuskich.

16 VI 07 r. - Kapitulacja twierdzy w Nysie. Rotmistrz von Biberstein z wojskiem został odwołany do obrony twierdzy w Kłodzku.

25 VI 07 r. - Kapitulacja twierdzy w Kłodzku.

28 VI 1807 r. - Główny szturm wojsk napoleońskich na Twierdzę Srebrnogórską. Bohaterska obrona nielicznego oddziału. Pokój w Tylży zmusił Francuzów do odstąpienia od oblężenia. Dzięki temu twierdza ma opinię NIEZDOBYTEJ.

19 I 1813 r. - Garnizon postawiono w stan gotowości bojowej. Rozpoczęto prace przy odbudowie zniszczeń powojennych.

1 X 1838 r. - Rozwiązanie garnizonu srebrnogórskiego. Co pół roku zmieniał się oddział wartowniczy.

10 XI 1850 r. - Stan gotowości bojowej.

1 I 1860 r. - Rozkaz o likwidacji twierdzy z wyjątkiem Donzonu. Interwencja mieszkańców u regenta księcia  Wilhelma przeciwko dewastacji warowni.

6 V 1860 r. - Do miejscowości wkroczyli żołnierze batalionu fizylierów 51. pułku piechoty.

1866 r. - Wojna prusko-austriacka. Ostatni raz powołano twierdzę w stan pogotowia.

1 X 1867 r. - Uroczysty wymarsz wojsk ze Srebrnej Góry.

28 XI 1867 r. - Zamknięcie dziejów twierdzy jako  obiektu militarnego.

1869-79 r. - Twierdzę wykorzystywano jako poligon saperski dla testowania najnowszych dział i moździerzy pruskich oraz nowego środka wybuchowego bawełny strzelniczej.

1881 r. - Kupiec Eugen Juttner z mieszkańcami rozpoczął działania mające na celu wykorzystanie walorów turystycznych miejscowości.

1884 r. - Powstanie Towarzystwa Srebrnogórskiego.

1885 r. - Na Donzonie powstała Restauracja mogąca pomieścić nawet 300 gości.

1881-1914 r. - Twierdza stanowi główną atrakcję turystyczną miasta.

9 XI 1913 r. - Otwarcie na Forcie Ostróg Schroniska Młodzieżowego.

1926-28 r. - Remont Fortu Wysoka Skała, który zostaje przekształcony w ośrodek sportowy dla szkoły policyjnej w Zabkowicach Sl.

1930 r. - Odnowiony Fort Rogowy stał się ośrodkiem wypoczynkowym dla policji wrocławskiej.
 
1931 r. - W pomieszczeniach Donzonu utworzono Muzeum Starej Broni.

15 XII 1939 r. - Otwarcie Oflagu VII "b", obozu jenieckiego dla polskich oficerów.

1965 r. - Akcja harcerska "Srebrna Góra". Dzięki pomocy Harcerzy i młodzieży górniczej udało się wyremontować i zagospodarować forty: Donzon, Ostróg i Wysoka Skała.

1973 r. - W obrębie Twierdzy uruchomiono Muzeum Broni Ciężkiej.

13 IV 1961 r. - Twierdza Srebrnogórska zostaje wpisana do rejestru zabytków pod nr rejestracyjnym 861.

20 VI 2002 r. - W ramach ochrony dziedzictwa kulturowego teren Twierdzy Srebrnogórskiej oraz pozostałości po nieczynnej kolei zębatej zostały włączone do pierwszego utworzonego w Polsce Fortecznego Parku  Kulturowego.

14 IV 2004 r. - Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej twierdza zyskała status pomnika historii.